Транскаспий халықаралық көлік бағытын (ТХКБ), сондай-ақ Орта дәліз деп аталатын маршрутты дамыту ұзақ мерзімді перспективада Қазақстанның ЖІӨ-ін 2,2%-ға, ал жұмыспен қамту деңгейін 3,2%-ға арттыруы мүмкін. Мұндай бағалауды Дүниежүзілік банк дәлізді дамытуға арналған жаңа есебінде келтіреді.
Дәліздің әлеуетін іске асыру үшін Қазақстанға шамамен 11,5 млрд доллар инвестиция қажет болады. Бұл маршрутты дамытуға қажетті жалпы инвестиция көлемінің шамамен 21%-ын құрайды. Қаражат теміржолдар, порттар мен кірме жолдарды жаңғыртуға, сондай-ақ логистикалық хабтар, терминалдар мен цифрлық инфрақұрылымды дамытуға бағытталуы қажет.
Дүниежүзілік банктің бағалауынша, дамудың ауқымды сценарийі іске асқан жағдайда Каспий теңізі арқылы өтетін жүк көлемі 2040 жылға қарай 32 млн тоннаға жетуі мүмкін. 2023 жылы бұл көрсеткіш 8,8 млн тоннаны құраған. Қазақстан порттары арқылы өтетін жүктің үлесі 67%-дан шамамен 82%-ға дейін өсуі мүмкін.
Сонымен қатар, Орта дәлізді одан әрі дамыту тек инфрақұрылымға байланысты емес. Негізгі міндеттердің қатарында шекарадағы кідірістерді қысқарту, құжат айналымын біріздендіру, теміржолдар мен порттардың жұмысын үйлестіру және бірыңғай цифрлық көлік жүйесін құру бар. Бұл шаралар контейнерлік тасымалдарды арттыру және қосылған құны жоғары жүктерді тарту үшін маңызды.
Қазақстан үшін ТХКБ-ны дамыту кең ауқымды көлік-логистикалық стратегияның бір бөлігіне айналуда. Қазақстан Үкіметінің мәліметінше, соңғы бес жылда Транскаспий бағыты бойынша жүк тасымалы 5,6 есеге — 800 мың тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін өсті. Сонымен қатар Қазақстанның теңіз порттарының қуатын қазіргі 21,8 млн тоннадан 2030 жылға қарай 30 млн тоннаға дейін арттыру жоспарлануда.
Бұл өзгерістер Қазақстанның көлік және логистика саласын дамыту үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады — инфрақұрылым мен жүк тасымалынан бастап цифрлық шешімдер мен халықаралық ынтымақтастыққа дейін.
Бұл мәселелер SCALEX Astana 2027 халықаралық алаңында да талқыланады. SCALEX көлік, логистика және халықаралық сауда бағыттарын дамытуға арналған кәсіби диалог алаңы ретінде Қазақстанның транзиттік әлеуетін, инфрақұрылымды дамыту, логистиканы цифрландыру және бизнес үшін жаңа мүмкіндіктерді талқылау үшін сала өкілдерін біріктіреді.
Дереккөз: Forbes Kazakhstan.
Дәліздің әлеуетін іске асыру үшін Қазақстанға шамамен 11,5 млрд доллар инвестиция қажет болады. Бұл маршрутты дамытуға қажетті жалпы инвестиция көлемінің шамамен 21%-ын құрайды. Қаражат теміржолдар, порттар мен кірме жолдарды жаңғыртуға, сондай-ақ логистикалық хабтар, терминалдар мен цифрлық инфрақұрылымды дамытуға бағытталуы қажет.
Дүниежүзілік банктің бағалауынша, дамудың ауқымды сценарийі іске асқан жағдайда Каспий теңізі арқылы өтетін жүк көлемі 2040 жылға қарай 32 млн тоннаға жетуі мүмкін. 2023 жылы бұл көрсеткіш 8,8 млн тоннаны құраған. Қазақстан порттары арқылы өтетін жүктің үлесі 67%-дан шамамен 82%-ға дейін өсуі мүмкін.
Сонымен қатар, Орта дәлізді одан әрі дамыту тек инфрақұрылымға байланысты емес. Негізгі міндеттердің қатарында шекарадағы кідірістерді қысқарту, құжат айналымын біріздендіру, теміржолдар мен порттардың жұмысын үйлестіру және бірыңғай цифрлық көлік жүйесін құру бар. Бұл шаралар контейнерлік тасымалдарды арттыру және қосылған құны жоғары жүктерді тарту үшін маңызды.
Қазақстан үшін ТХКБ-ны дамыту кең ауқымды көлік-логистикалық стратегияның бір бөлігіне айналуда. Қазақстан Үкіметінің мәліметінше, соңғы бес жылда Транскаспий бағыты бойынша жүк тасымалы 5,6 есеге — 800 мың тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін өсті. Сонымен қатар Қазақстанның теңіз порттарының қуатын қазіргі 21,8 млн тоннадан 2030 жылға қарай 30 млн тоннаға дейін арттыру жоспарлануда.
Бұл өзгерістер Қазақстанның көлік және логистика саласын дамыту үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастырады — инфрақұрылым мен жүк тасымалынан бастап цифрлық шешімдер мен халықаралық ынтымақтастыққа дейін.
Бұл мәселелер SCALEX Astana 2027 халықаралық алаңында да талқыланады. SCALEX көлік, логистика және халықаралық сауда бағыттарын дамытуға арналған кәсіби диалог алаңы ретінде Қазақстанның транзиттік әлеуетін, инфрақұрылымды дамыту, логистиканы цифрландыру және бизнес үшін жаңа мүмкіндіктерді талқылау үшін сала өкілдерін біріктіреді.
Дереккөз: Forbes Kazakhstan.